Διάθεση γεωργικών φαρμάκων στην αγορά, ορθολογική χρήση αυτών και συναφείς διατάξεις (Video) - 10/01/12

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι ,
Το σημερινό νομοσχέδιο ήταν αναγκαίο, προκειμένου να εναρμονιστεί η εθνική νομοθεσία με το κοινοτικό δίκαιο, αλλά και προκειμένου να εκσυγχρονιστεί, σε κάθε περίπτωση, η εθνική νομοθεσία σχετικά με τη διάθεση και χρήση των φυτοφαρμάκων.
Είναι γνωστό ότι η απόδοση της φυτικής παραγωγής επηρεάζεται συνεχώς από ασθένειες και κακώσεις, ζιζάνια, παράσιτα, τρωκτικά και άλλους επιβλαβείς οργανισμούς.
Είναι επομένως ουσιώδης η προστασία των φυτών από τους οργανισμούς αυτούς για να διασφαλιστεί η ποιότητα των προϊόντων που συγκομίζονται και η υψηλή παραγωγικότητα στη γεωργία.
Πράγματι τα φυτοφάρμακα, από τις αρχές της δεκαετίας του ’40 –οπότε και πρωτοεμφανίστηκαν- μέχρι και σήμερα, έχουν συμβάλει σημαντικά στην προστασία της αγροτικής παραγωγής και κατ’ επέκταση στην εξασφάλιση της διατροφικής επάρκειας του πλανήτη, αλλά και στην προστασία της δημόσιας υγείας, αποτελώντας μέσο καταπολέμησης μολυσματικών εντόμων- φορέων ασθενειών για τον άνθρωπο.
Είναι, όμως, επίσης, γνωστό ότι επί σειρά ετών χρησιμοποιήθηκαν χωρίς ουσιώδη έλεγχο, και οι αρμόδιες αρχές, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και παγκοσμίως, ευαισθητοποιήθηκαν, μόνο αφότου άρχισαν να φαίνονται οι πρώτες επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης χρήσης στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον.
Η ανεξέλεγκτη χρήση δραστικών ουσιών σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα έχει ως συνέπεια την παρουσία καταλοίπων στα γεωργικά προϊόντα, στα ζώα που διατρέφονται με αυτά, στο μέλι που παράγεται από μέλισσες εκτεθειμένες στις ουσίες αυτές κ.ο.κ.
   Οι βλαβερές ουσίες των φυτοφαρμάκων επηρεάζουν τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής όπου γίνεται χρήση τους, ενώ με την έκπλυσή τους από τα εδάφη, μέρος των ουσιών αυτών καταλήγει στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ρυπαίνοντας τα υπόγεια ύδατα. Οι γεωργικές απορροές και φυτοφάρμακα, αποτελούν, επίσης, βασικό παράγοντα ρύπανσης των θαλασσών, αφού δια μέσω των υδάτων των ποταμών μεταφέρονται στο θαλάσσιο περιβάλλον μεγάλες ποσότητες αζώτου.
   Υπολείμματα φυτοφαρμάκων έχουν βρεθεί και στην ατμόσφαιρα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, με υψηλότερες συγκεντρώσεις σε περιοχές με αυξημένη γεωργική δραστηριότητα, δηλητηριάζοντας πουλία και έντομα, εκ των οποίων μόνο ένα ποσοστό περίπου 5% είναι καταστροφικά για τις ανθρώπινες καλλιέργειες. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο στις ΗΠΑ, από την εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων έχει προκληθεί ο θάνατος τουλάχιστον ενενήντα τεσσάρων (94) ειδών πουλιών.
Σοβαρότατες είναι οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, από την παρουσία τους στα τρόφιμα, στο νερό, στο έδαφος, στον αέρα, και κυρίως οι επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων που εργάζονται στις καλλιέργειες ή ζουν κοντά σε αγροτικές περιοχές.
Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι ορισμένα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως, έχουν δράσεις που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις δηλητηριάσεων, ενώ βλάβες στο νευρικό και αναπνευστικό σύστημα (ιδίως σε περιπτώσεις ψεκασμού), στο ύπαρ και τα νεφρά, αλλεργίες, αλλά και διάφορες μορφές καρκίνου συνδέονται –βάσει ερευνών- με την αλόγιστη και ανορθόδοξη χρήση φυτοφαρμάκων.
Σήμερα, σε ορισμένες χώρες ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα αυστηρός. Όταν, όμως, ο βαθμός και τα μέτρα ελέγχου και προστασίας εναπόκεινται στην ευχέρεια του κάθε κράτους μεμονωμένα, οδηγούμαστε τελικά στο παράδοξο αποτέλεσμα φυτοφάρμακα που σε κάποιες χώρες θεωρούνται απαγορευμένα σε άλλες χώρες να χρησιμοποιούνται ελεύθερα.
Τέτοιες διαφοροποιήσεις δημιουργούν προσκόμματα στη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, και καθιστούν αναγκαία τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων για την έγκριση και διάθεση στην αγορά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και την αμοιβαία αναγνώριση των αδειών μεταξύ των κρατών- μελών.
Παράλληλα, είναι σαφές ότι για να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προστασίας τόσο της υγείας των ανθρώπων και των ζώων όσο και του περιβάλλοντος, απαιτείται κοινή λήψη μέτρων.
Η λύση που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και που εκφράζεται μέσα από τις διατάξεις του σημερινού νομοσχεδίου είναι η αειφόρος χρήση των φυτοφαρμάκων, κατά τρόπο δηλαδή που να επιτυγχάνεται η καλύτερη αξιοποίησή τους ελαχιστοποιώντας τις δυσμενείς τους επιπτώσεις.     
Δίνεται προτεραιότητα στη δημόσια υγεία έναντι των συμφερόντων της προστασίας της παραγωγής και εξασφαλίζεται ότι τα κατάλοιπα των βλαβερών ουσιών δεν υπάρχουν σε επίπεδα τέτοια, ώστε να συνιστούν κίνδυνο για τους ανθρώπους, με την παροχή αδείας για εμπορία φυτοπροστατευτικών προϊόντων μόνο αν πληρούνται όλα τα κριτηρία ασφαλείας. 
Η θέσπιση Συντονιστικής Εθνικής Αρχής και γνωμοδοτικής Επιστημονικής Επιτροπής Γεωργικών Φαρμάκων, οι συνεχείς έλεγχοι και η διαρκής επιμόρφωση των αρμοδίων ελεγκτικών οργάνων, οι αυστηρές κυρώσεις και κυρίως η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τις Αρμόδιες Αρχές των λοιπών κρατών- μελών είναι οι κατάλληλες βάσεις για τη δημιουργία ενός αυστηρού και οργανωμένου πλαισίου προστασίας. 
Είναι σημαντικό ότι τα μέτρα προστασίας που θεσπίζονται στηρίζονται στην αρχή της προφύλαξης, βασική αρχή στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και στην αρχή της συνεχούς παρακολούθησης των επιπτώσεων.
Στόχος είναι η ορθή χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων βασισμένη στις αρχες της ορθής γεωργικής πρακτικής και του ολοκληρωμένου ελέγχου, γι’ αυτό και θεσπίζονται εθνικά σχέδια δράσης με δείκτες κινδύνου για την παρακολούθηση της χρήσης τους και των επιπτώσεων στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
Σημαντικές είναι οι διατάξεις για την αυξημένη προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος και τη μειωμένη χρήση φυτοφαρμάκων σε περιοχές όπου διαβιούν ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, καθώς και η ανάρτηση στο διαδίκτυο των εγκεκριμένων γεωργικών φαρμάκων και των εγγεγραμμένων σε ειδικό μητρώο βιομηχανιών και βιοτεχνιών παρασκευής τους.
 Μετά από την πολυετή χρήση φυτοφαρμάκων, χωρίς επαρκή έλεγχο, θεσμοθετείται σήμερα ένα πλαίσιο ολοκληρωμένης προστασίας. Παράλληλα, τίθενται νέες βάσεις στο εμπόριο φυτοπροστατευτικών προϊόντων για την ανεμπόδιστη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, καθώς αίρονται τα εμπόδια που δημιουργούνταν από τα διαφορετικά μέχρι σήμερα επίπεδα προστασίας των κρατών μελών, αλλά και ενισχύεται η ανταγωνιστικότητα και η διαφάνεια με την ίδρυση παρατηρητηρίου παρακολούθησης τιμών και την υποχρέωση αναγραφής της τιμής πώλησης στη συσκευασία και σε τιμοκατάλογο σε εμφανές σημείο του καταστήματος πώλησης.
   Ψηφίζουμε το σημερινό νομοσχέδιο γνωρίζοντας ότι η χρησιμοποίηση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, που δεν επιβαρύνουν σημαντικά το περιβάλλον, και η ορθή χρήση τους από τους γεωργούς, θα βοηθήσει σημαντικά στην προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Παράλληλα, εκφράζουμε και την ελπίδα η στροφή που έχει ήδη γίνει προς τη βιολογική καλλιέργεια να ενισχυθεί, γιατί είναι γεγονός ότι μόνο με εναλλακτικές –μη χημικές- λύσεις φυτοπροστασίας, μπορούμε να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή περιβαλλοντική προστασία.